تلاش اروپا برای استقلال دیجیتال در مقابل یک جانبه گرایی واشنگتن
به گزارش کنکوری، آنی تل: نشست جی ۷ بدون بیانیه به اتمام رسید. نگرانی اروپا از قطع ناگهانی هوش مصنوعی توسط آمریکا، حالا به تلاشی جدی برای کسب استقلال دیجیتال و رهایی از انحصار کامل واشنگتن تبدیل گشته است.
خبرگزاری مهر، گروه فناوری: پنجاه ودومیننشست گروه هفت در ۱۵ تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ در فرانسه برگزار شد؛ نشستی که برای دومین سال پی در پی بدون صدور بیانیه پایانی مشترک به پایان رسید. رسانه های معتبر جهان آنرا کمترین مخرج مشترک در تاریخ این گروه خواندند. اما آن چه این دفعه بالاتر از همه برجسته شد، نه اختلاف بر سر اوکراین یا تعرفه ها، بلکه نبردی پنهان تر و عمیق تر بود: نبرد بر سر این که چه کسی در عصر هوش مصنوعی، قواعد بازی را می نویسد.
واقعه محوری؛ آنتروپیک در کانون توجه
۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، سه روز قبل از آغاز نشست، دولت آمریکا با استناد به نگرانی های امنیت ملی، دستوری صادر کرد که دسترسی هر شهروند خارجی — حتی کارمندان خارجی خود شرکت Anthropic در داخل آمریکا — را به مدلهای پیشرفته Fable ۵ و Mythos ۵ ممنوع می کرد. از آنجائیکه Anthropic قادر به تشخیص لحظه ای ملیت کاربران نبود، مجبور شد دسترسی به این دو مدل را برای همه مشتریان جهانی بصورت اضطراری قطع کند. این اتفاق، آن چه را که اروپائی ها سال ها از آن هراس داشتند، به حقیقت تبدیل کرد: واشنگتن می تواند یک شبه کلید قطع فناوری های حیاتی را در دست بگیرد.
امانوئل مکرون، رئیس دولت فرانسه، در واکنش به این اقدام اخطار داد: "ما هیچ مدلی از این شرکتها را نخواهیم خرید اگر یک شبه بتوانید کلید را بچرخانید. "
نمایندگان اتحادیه اروپا نیز این اقدام را «تبعیض آمیز» و «نقض آشکار اعتماد» خواندند. درخواست های هند و بریتانیا برای معافیت از این ممنوعیت نیز با پاسخ منفی واشنگتن مواجه شد؛ نشانه ای که این سیاست، حتی نزدیک ترین متحدان را نیز شامل می شود.
برای اولین بار در تاریخ G۷، مدیران ارشد شرکتهای Anthropic، OpenAI، Google DeepMind و Mistral AI نیز به میز مذاکره دعوت شدند تا در رابطه با آینده حکمرانی هوش مصنوعی با رهبران جهان گفت و گو کنند؛ نشانه ای از این که این فناوری به سطحی از اهمیت راهبردی رسیده که دیگر نمی توان آنرا به کارشناسان فنی واگذار کرد.
در واکنش به این ممنوعیت، آمریکا پیشنهاد ایجاد مکانیسم شرکای معتمد را مطرح کرد؛ چارچوبی که به متحدان منتخب اجازه می دهد به مدلهای پیشرفته دسترسی پیدا کنند. اما از آنجائیکه این مکانیسم نیز کاملا در اختیار واشنگتن است، خیلی از رهبران اروپائی آنرا چاره ای قانع کننده نمی دانند. به قول یکی از مقامات اروپایی: "هیچ کس نمی خواهد دسترسی به هوش مصنوعی را بخرد که امکان دارد یک شبه ناپدید شود."
مالیات دیجیتال؛ آتش زیر خاکستر
پیش از این واقعه، تنش دیگری فضای نشست را سنگین کرده بود. دولت آمریکا تهدید کرد که اگر فرانسه مالیات دیجیتال سه درصدی خود بر غول های فناوری آمریکایی را لغو نکند، تعرفه صددرصدی بر برخی نوشیدنی های فرانسوی اعمال خواهد نمود. مکرون در پاسخ اظهار داشت که تعرفه به سود هیچ کس نیست، همچون آمریکا و تاکید کرد که مالیات دیجیتال قسمتی از قوانین اروپاست و این آمریکا نیست که باید تصمیم بگیرد قوانین اروپا یا فرانسه چه باشد.
این رویارویی، نمادی از تضاد عمیق تری بود: آمریکا می خواهد شرکتهای فناوری اش در بازارهای جهانی بدون محدودیت مالیاتی فعالیت کنند، در حالیکه اروپا اصرار دارد این شرکتها مانند هر بنگاه اقتصادی دیگری، سهم خویش را به خزانه عمومی بپردازند.
دو نگاه، دو دنیا؛ شکاف نظارتی
فراتر از اختلافات مالیاتی، یک گسستِ فلسفی میان دو سوی اقیانوس اطلس وجود دارد. آمریکا بر نوآوری محوری تاکید دارد؛ چارچوبی داوطلبانه که فضا را برای رشد سریع صنعت هوش مصنوعی باز می گذارد. طرح اقدام هوش مصنوعی آمریکا صراحتاً اعلام نموده که هدف، تثبیت هوش مصنوعی آمریکا بعنوان استاندارد طلایی جهانی و اطمینان از این که متحدان بر روی فناوری آمریکایی بنا می کنند است.
اتحادیه اروپا اما رویکرد ریسک محور را برگزیده و با تصویب قانون جامع هوش مصنوعی، مقررات سخت گیرانه ای را برمبنای سطح خطر هر سیستم وضع کرده است. این دو نگاه اساساً با یکدیگر ناسازگارند. هر تلاشی در نشست جی ۷ برای رسیدن به یک چارچوب مشترک حکمرانی هوش مصنوعی، با همین دیوارِ فلسفی مواجه شد و بی نتیجه ماند.
ریشه ها؛ فراتر از اختلاف فنی
کارشناسان باور دارند این کشمکش ها را نمی توان صرفا در قالب دعوای فنی بر سر مالیات یا مقررات تحلیل کرد. یان لسر، پژوهشگر ارشد بنیاد مارشال آلمان، وضعیت کنونی اتحاد آتلانتیک را بدترین وضعیت در چند دهه اخیر توصیف کرده است.
واقعیت آن است که طبق گزارش شاخص هوش مصنوعی استنفورد ۲۰۲۶، آمریکا و چین با هم ۹۰ درصد از توان محاسباتی جهانی را در اختیار دارند و سهم اروپا در این رقابت به مراتب کمتر است. این شکاف عظیم، آرمان استقلال دیجیتال اروپا را به هدفی دشوار و طولانی مدت تبدیل نموده است. در چنین شرایطی، واشنگتن انگیزه چندانی برای مذاکره ندارد، چون که برگ برنده در دستان اوست.
از سوی دیگر، دینگ چون، استاد دانشگاه فودان، به یک تغییر ساختاری مهم تر اشاره می کند: سهم آمریکا و اروپا از تولید ناخالص داخلی جهانی از بالاتر از ۶۰ درصد در گذشته به حدود ۴۰ درصد کم شده است. این افول نسبی، هم انگیزه هر یک از اعضا برای پیگیری منافع ملی صرف را افزایش داده و هم توانایی جمعی غرب برای اقدام هماهنگ را تضعیف کرده است. شارل کاپچان، استاد دانشگاه جرج تاون، نیز در نیویورک تایمز اشاره کرده که بر خلاف اختلافات جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ که پایه های نهادهای چندجانبه را نشکست، حالا در G۷ در رابطه با این که چه باید کرد، اجماعی وجود ندارد.
وحدت نمایشی در مقابل شکاف واقعی
جرمی شاپیرو، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی اروپا، در توصیف فضای نشست اظهار داشت که همه تلاش کردند رابطه را خراب نکنند و ظاهر وحدت را حفظ کنند، باآنکه در باطن، کمتر کسی به این وحدت باور داشت. ماکس برگمان از مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی نیز اخطار داده که همیشه این احتمال وجود دارد که همه چیز ناگهان از هم بپاشد و اوضاع کاملا دراماتیک شود. این جملات، شاید دقیق ترین توصیف از آن چه در فرانسه گذشت باشد.
نشستی که با هدف هماهنگی میان دموکراسی های پیشرفته جهان تشکیل شده، حالا به صحنه ای تبدیل گشته که در آن نزدیک ترین متحدان آمریکا، نگران «کلید قطع»ی هستند که واشنگتن می تواند هر لحظه فشار دهد.
چشم انداز؛ پرسشی که بی پاسخ ماند
گروه هفت که زمانی نماد همبستگی غرب بود، حالا با پرسشی بنیادی روبه روست: آیا در دنیایی که هوش مصنوعی به سلاح دیپلماسی تبدیل گشته، هنوز می توان از اتحاد فراآتلانتیکی سخن گفت؟ پاسخ این پرسش، نه در اطلاعیه ای که صادر نشد، بلکه در تصمیماتی نهفته است که اروپا در ماه های آتی در رابطه با زیرساخت های دیجیتالی خود خواهد گرفت. آیا اروپا مسیر سرمایه گذاری مستقل در هوش مصنوعی را در پیش می گیرد، یا به مکانیسم شرکای معتمد تن می دهد و همچنان در سایه فناوری آمریکا باقی می ماند؟ پاسخ به این پرسش، مسیر آینده نظم فناورانه جهان را رقم خواهد زد.
ایران و شکاف غربی؛ بازیگری در حاشیه یا فرصتی راهبردی؟
در میان نبرد قدرت بر سر تعیین قواعد هوش مصنوعی و تشدید شکاف فراآتلانتیکی، نام ایران بر خلاف انتظار، نه در حاشیه، بلکه به گونه ای متناقض در کانون توجه نشست اوایان قرار داشت. رهبران گروه هفت در بیانیه ژئوپلیتیک خود از توافق میان آمریکا و ایران بعنوان «فرصتی تاریخی» برای پیشگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای استقبال کردند. اما این استقبال دیپلماتیک، در تضاد آشکار با واقعیتی بود که در پشت صحنه نشست جریان داشت؛ واقعیتی که نشان داده است تهران درحال هموار کردن مسیری موازی با نظم فناورانه غرب است.
زمینه درگیری؛ جنگی که اوایان را تغییر داد
پس از بالاتر از پنج هفته درگیری نظامی، آمریکا و ایران در ۷ و ۸ آوریل ۲۰۲۶ به آتش بس رسیدند. در ۱۷ ژوئن، درست هم زمان با نشست جی ۷، دو رئیس دولت آمریکا و ایران یادداشت تفاهمی را امضا کردند که مقرر است ظرف ۶۰ روز به توافق جامع منجر شود. ترامپ که هفته ها قبل از آن اروپائی ها را به خاطر عدم مشارکت در بمباران ایران شدیداً انتقاد کرده بود، در انتها نشست اعلام نمود که «وحدت بزرگی در جی ۷ یافتیم». این چرخش، خود یکی از نمادهای پارادوکس نشست بود.
محور شرق؛ از پکن تا مسکو
در حالی که رهبران جی ۷ در اوایان مشغول چانه زنی بر سر فناوری بودند، ایران در مجمع «شبکه نوآوری آینده بریکس» در شنژن چین شرکت داشت. جمهوری اسلامی ایران، در این مجمع پیشنهاد کرد که همکاری بریکس پلاس فراتر از تبادل نظر رفته و به اجرای پروژه های مشترک در عرصه های هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء صنعتی و زیرساخت های محاسباتی ابری منجر شود.
همکاری ایران با چین و روسیه در سالیان اخیر به عرصه راهبردی-فناورانه کشیده شده است.
پارادوکس جی ۷؛ قدردانی از دشمن دیروز
در نهایت، ایران در نشست اوایان با دو روی یک سکه مواجه شد: از یک سو، رهبران غربی توافق با تهران را فرصت تاریخی خواندند و ترامپ که هفته ها قبل تر اروپائی ها را برای همراهی نکردن در حمله به ایران سرزنش کرده بود، حالا با لحنی متفاوت از وحدت در جی ۷ سخن می گفت. از طرف دیگر، غرب تحریم های فناورانه ضد ایران را ادامه می دهد.
این پارادوکس، دقیقا همان جایی است که فرصت راهبردی ایران در سایه شکاف غربی نمایان می شود. در شرایطی که آمریکا متحدان اروپائی خویش را از دسترسی به پیشرفته ترین فناوری ها محروم می کند، ایران بوسیله بریکس و همکاری با چین و روسیه به شبکه ای از تأمین کنندگان فناوری میتواند برسد و با توسعه زیرساخت های مالی مستقل، وابستگی خود به نظام اقتصادی غرب را کم کند. رفتار یک جانبه گرایانه واشنگتن در عرصه فناوری، خود ناخواسته به بهترین توجیه برای استراتژی نگاه به شرق تهران تبدیل گشته است.
محسن محمدی، پژوهشگر حوزه حکمرانی
به اجمال، خبرگزاری مهر، گروه فناوری: پنجاه ودومیننشست گروه هفت در ۱۵ تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ در فرانسه برگزار شد؛ نشستی که برای دومین سال متوالی بدون صدور بیانیه پایانی مشترک به انتها رسید. ماکس برگمان از مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی نیز اخطار داده که همیشه این احتمال وجود دارد که همه چیز ناگهان از هم بپاشد و اوضاع کاملا دراماتیک شود. اما این استقبال دیپلماتیک، در تضاد آشکار با واقعیتی بود که در پشت صحنه نشست جریان داشت؛ واقعیتی که نشان داده است تهران در حال هموار کردن مسیری موازی با نظم فناورانه غرب است.
منبع: newcctv.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان کنکوری در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب کنکوری
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۶ بعلاوه ۱